Ahmet Mithat
(1844-1912)
Küçük yaşta babasını kaybeden yazar; Mithat Paşa'nın yanında görevli üvey ağabeyi ile birlikte yurdun çeşitli yerlerini dolaştı. Çalışkanlığı ve zekâsıyla Paşa'nın sevgisini kazanıp Rusçuk'a memur olarak atandı ve burada Fransızca'sını ilerletti. 1869'da Bağdat'ta yayınlanan Zevra gazetesinde başyazar oldu. İlk kitabı "Hace-i Evvel"i de burada çıkardı. 1871 yılında İstanbul'a dönerek evinde basımevi kurdu ve kendi kitaplarını basmaya başladı. O yıllarda Ceride-i Askeriye, Devir, Bedir ve Basiret gibi gazetelerin yanı sıra "Kırkamba" ve "Dağarcık" gibi dergiler çıkardı. İbret gazetesinde çıkan bir yazısından dolayı Rodos'a sürgüne gönderildi. Oyun ve roman yazmaya burada da devam etti ve Medrese-i Süleyman adıyla kurduğu bir okulda yeni yöntemlerle eğitim yaptırdı. Üç yıllık sürgün hayatı dönemin yöneticileri tarafından affedilip İstanbul'a dönmesiyle sona erdi. Bir süre Resmi Gazete ve basımevinin müdürlüğünü yaptıktan sonra 1878'de Tercüman-ı Hakikat gazetesini kurdu. II. Meşrutiyet'ten sonra eski etkinliğini ve ününü yitirdi ve yazarlığı bıraktı. 1874 -1908 arasında toplam 28 kitap yayınlayan Ahmet Mithat, yapıtlarında eski ahlak anlayışına karşı çıkarak modern Avrupa kültürünün özümsenmesinden yana bir tavır sergiledi. Mehdah anlatıcılığına bağlanarak masalsı ve serünsi bir dil tutturan Ahmet Mithat, Fransız edebiyatından özellikle de duygusal ve romantik öğelerden etkilendi. Eserlerinde köleliğe karşı çıkıp kadın haklarını savunan yazar, romanlarındaki betimlemeler ve diyolog yapısındaki özellik nedeniyle gerçekçi çizgiye bağlanır.
Bir edebiyatçıdan çok düşünce insanı olarak tanan Ahmet Mithat, popülist reformcu olmaktan öteye gidememiş olsa bile halkın okuma alışkanlığının yerleşmesine ve eğitilmesine yardımcı olarak ilerici düşünceleri yer vermiştir ve bu özelliğiyle diğer Tanzimat sanatçılarından ayrılmıştır.
Eserleri:
Kıssadan Hisse, Letaif-i Rivayet (Söylenegelen Güzel Hikayeler), Durub-i Emsal-i Osmaniye Hikemiyyatının Ahkamını Tasvir, Hasan Mellah yahut Sır İçinde Esrar, Dünyaya İkinci Geliş yahut İstanbul'da Neler Olmuş, Ahz-i Sar, Hüseyin Fellah, Felatun Bey ile Rakım Efendi, Karı Koca Masalı, Paris'te Bir Türk, Çengi, Karnaval, Dürdane Hanım, Esrar-ı Cinayet, Hayrut Montari, Müşahedat, Ahmet Metin ve Şirzad, Gönüllü, Jön Türk
0 yorum:
Yorum Gönder